Το δεύτερο μέρος του τρίπτυχου αφιερώματος (εδώ το πρώτο μέρος) στον μεγάλο παιδαγωγό Μίλτο Κουντουρά, περιλαμβάνει στοιχεία που κατέθεσαν ο γιος του Λίνος Κουντουράς και η νύφη του Λίτσα Καπετάνου.

Σε προ τριετίας συνομιλία μας, η κα Καπετάνου μάς παραχώρησε ευγενώς τα απάρτια του σημερινού δημοσιεύματος και συγκινημένη αναφέρθηκε σε κάποιες ενδιαφέρουσες πτυχές του ανεξάντλητου ζητήματος της ζωής, του έργου και της προσωπικότητας του μεγάλου παιδαγωγού. «Είναι τόσο πολύ μεγάλο το θέμα…» είπε αρχικά, προσθέτοντας ότι «είναι πολύ σημαντικό που υπάρχουν άνθρωποι που έχουν νιώσει το μεγαλείο του Κουντουρά» και μην κρύβοντας τη συγκίνησή της…

Ξεδιπλώνοντας μνήμες και ανασυνθέτοντας τα περί τον μεγάλο δάσκαλο, η κα Καπετάνου θυμάται: «Ήταν Τετάρτη 24 Νοεμβρίου του 1993, όταν συνάντησα για πρώτη φορά στο σπίτι της στη Νέα Χαλκηδόνα την Ολυμπία, σύζυγο και πρώην μαθήτρια του Μίλτου Κουντουρά. Τη συνάντηση κανόνισε ο καθηγητής στο σχολείο που διεύθυνα τότε Βλάσης Κουστούκος, ο οποίος ήταν και συνεργάτης του Λίνου, μηχανολόγου μηχανικού και γιου του Μίλτου και της Ολυμπίας Κουντουρά. Το σπιτάκι ήταν ένα χαριτωμένο διώροφο (έργο του μηχανικού Ζαραμπούκα –πατέρα της συγγραφέα Σοφίας Ζαραμπούκα) και είχε στο ισόγειο ένα διπλό δωμάτιο με τη βιβλιοθήκη και το γραφείο του Μίλτου Κουντουρά. Η Ολυμπία με προτρέπει να καθίσω στο γραφείο που -όπως μου είπε αργότερα- ήταν σχεδιασμένο από τον ίδιο τον Κουντουρά και κατασκευασμένο “δια χειρός Βαράγκη”. Νοιώθω απέραντο δέος. Τον Κουντουρά τον «γνώρισα» από τα μαθήματα του Αλέξη Δημαρά στη ΣΕΛΜΕ της Αθήνας, όπου φοίτησα τη χρονιά 1982-83 και τον είχα έκτοτε ως εκπαιδευτικό μου ίνδαλμα».

Και συνεχίζει σ’ αυτό το παραστατικό ξεδίπλωμα της μνήμης η κ. Καπετάνου: «Φεύγοντας από το σπίτι η Ολυμπία μου χαρίζει ένα βιβλίο (τιμητική έκδοση των μαθητριών του) με τον τίτλο “Μίλτος Κουντουράς, Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης, 1927-1930” και μου γράφει την αφιέρωση “για τη χαρά της γνωριμίας. Ολυμπία Μ. Κουντουρά, 24/11/93”».

«Το βράδυ εκείνο ψάχνω τι αντίδωρο μπορώ να προσφέρω για τη μεγάλη τιμή που μου έγινε. Και την άλλη μέρα ανακοινώνω στο σχολείο με σιγουριά: “Παιδιά, θα βαφτίσω το σχολείο!” Αυτό ήταν! Το ταξίδι ξεκίνησε και συνεχίζεται μέχρι σήμερα…».

Η πρώτη μετονομασία σχολείου πανελλαδικά και το πρόγραμμα του Α.Π.Θ.

Συνεχίζοντας τη συζήτηση με την κα Καπετάνου, φτάνουμε στο ζήτημα της… βάφτισης του Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου Νέας Φιλαδέλφειας. «Ήταν το πρώτο σχολείο της Ελλάδας που αποφάσισε να προσθέσει στην επωνυμία του το όνομα όχι ενός οικονομικού ευεργέτη, αλλά ενός επιφανούς δασκάλου και παιδαγωγού» λέει η συνομιλήτριά μας. «Μετονομάστηκε έτσι σε Ενιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας – “Μίλτος Κουντουράς”, επωνυμία που διατηρεί μέχρι σήμερα παρά τις αλλαγές που έγιναν λόγω εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων.

Στις 7 και 8 Απριλίου του 1994, με αφορμή τα δέκα χρόνια λειτουργίας του σχολείου και τη δρομολογημένη μετονομασία του, έγινε ένα διήμερο «αναμορφωτικής παιδαγωγικής προσπάθειας» με θέμα «Μίλτος Κουντουράς – Ε.Π.Λ. Νέας Φιλαδέλφειας – Αναζητώντας το θάμα στους μεγάλους ομολογούμε τις αγάπες και τα ιδανικά που κυνηγάμε». Το διήμερο οργανώθηκε σε συνεργασία με τις μαθήτριες του Μίλτου Κουντουρά, τη Γ΄ Ε.Λ.Μ.Ε. Αθήνας και τον δήμο Νέας Φιλαδέλφειας. «Με τη χορηγία της Γ΄ Ε.Λ.Μ.Ε. Αθήνας εκδώσαμε ένα βιβλιαράκι με τίτλο “Μίλτος Κουντουράς” στο οποίο δημοσιεύτηκαν αποθησαυρισμένα κείμενα του μεγάλου παιδαγωγού» λέει η κ. Καπετάνου. «Μεταξύ αυτών και το ποίημά του “Ταξίδι”, που συνοψίζει μοναδικά την πορεία σε κάθε τομέα της ζωής του: «Να της βαρκούλας μου κι εγώ μονάχος κυβερνήτης! / Φύσα, βοριά μου, κόλπωνε το κάτασπρο πανί της. / Χτύπα με κύμα κι άσκιαχτος μεθώ από περηφάνεια / σα βλέπω γύρω αφρόπλαστα να πλέκουνται στεφάνια. / Νοιώθω της βάρκας το κορμί να τρίζει από βαθιά / λάγνα το κύμα ορέγεται να τη ρουφήξει, αλιά μου! / Μα εγώ τρελά αρμενίζοντας προς ακρογιάλια εξωτικά / πλώρη βάζω τα στήθια μου, τιμόνι την καρδιά μου!».

Η κα Καπετάνου αναφέρεται –μεταξύ άλλων- και σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα που εγκρίθηκε τον καιρό της συνομιλίας μας από το Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. για την εκπαίδευση στελεχών πρόληψης ψυχοκοινωνικών προβλημάτων στα σχολεία, εξηγώντας: «Γίνεται σε συνεργασία με το γαλλικό πανεπιστήμιο της Lille, με επιστημονικούς υπεύθυνους τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Ζαφειρίδη και την ομότιμη καθηγήτρια κ. Χαρίτου-Φατούρου και αφορά στην πρόληψη και συνεργατική μάθηση ενάντια στα ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Συνδυάζει δε τις κοινές αρχές των προγραμμάτων των θεραπευτικών κοινοτήτων με αυτές των παιδαγωγών της Νέας Αγωγής Μίλτου Κουντουρά, Celestine Freinet και Anton Makarenko. Με τη συμμετοχή μου προσπαθώ να μεταφέρω στους συναδέλφους που εφαρμόζουν το πρόγραμμα την παιδαγωγική μέθοδο του Μίλτου Κουντουρά και την εμπειρία μου από το σχολείο που διεύθυνα, δεδομένου ότι η επωνυμία του σχολείου μάς ενέπνεε να εφαρμόζουμε κι εμείς πολλές από τις αρχές του Σχολείου Ομαδικής Εργασίας και Δημιουργίας του Κουντουρά».

Η Γέρα «κατάπιε» το όνειρο και ο «Καλλικράτης» και τα δύο…

Όσον αφορά στη διάσωση των περί τον Μίλτο Κουντουρά στοιχείων και δημοσιευμάτων, η κα Καπετάνου λέει: «Θέλουμε να καταγράψουμε τις δημοσιεύσεις που έχουν γίνει από το 1990 και μετά. Έγινε και μια απόπειρα να ενωθούν και τα βιβλία του καθηγητή παιδαγωγικών του Α.Π.Θ κ. Ξωχέλλη, δεν ευοδώθηκε και πλέον υπάρχουν πολλές επιφυλάξεις από μέρους μας…».

Γεγονός είναι ότι ο γιος του Μίλτου Κοντουρά και σύντροφος της κας Καπετάνου, ήθελε να γίνει κάτι σχετικό με τον μεγάλο παιδαγωγό στη Γέρα της Μυτιλήνης, όπως σημειώνει και στο πρώτο μέρος της περί τον Μίλτο Κουντουρά αναφοράς μας ο εκπαιδευτικός Αριστείδης Καλάργαλης. Σε επιστολή τον Μάιο του 2009 προς τον νομάρχη Λέσβου Παύλο Βογιατζή, τον βουλευτή Λέσβου κ. Σηφουνάκη και τον δήμαρχο Γέρας κ. Ζαμτράκη, ο Λίνος Κουντουράς σημειώνει μεταξύ άλλων τα εξής ενδιαφέροντα: «Δεν είναι καινούργιος ο προβληματισμός μου για την μελλοντική τύχη των βιβλίων και των χειρογράφων του πατέρα μου Μίλτου Κουντουρά. Υπερήλικας (μεγαλώνοντας) πλέον και εγώ ο ίδιος, θέλω να τα εξασφαλίσω ώστε να αποτελούν ένα συγκεντρωμένο και προσβάσιμο υλικό για κάθε ενδιαφερόμενο και στις επόμενες γενεές, ιδιαίτερα όταν τα περισσότερα είναι -για την Ελλάδα του σήμερα- απλησίαστοι ακόμα… “νεωτερισμοί”. Η μητέρα μου, μέχρι τον θάνατό της προ τριών ετών, διαφύλαξε τα πάντα ανέπαφα στο πατρικό μας σπίτι. Έπιπλα, το ραδιόφωνο, η φωτογραφική μηχανή, τα χειρόγραφα και τα βιβλία του Μίλτου Κουντουρά παρέμειναν ανέπαφα, μέσα από την κατοχή, την πείνα της Αθήνας και τον εμφύλιο. Είναι δε αδιαμφισβήτητο, ότι τίποτε από όσα άφησε ο πατέρας μου δεν θα υπήρχε σήμερα και μάλιστα συγκεντρωμένο, αν βρισκόταν υπό κρατική μέριμνα. Χαρακτηριστικό άλλωστε είναι πως ορισμένα αρχεία από αυτά, που εκείνη “δάνειζε” για μελέτη και ενημέρωση, δεν μας επιστράφηκαν. Τα αναζητούμε μέχρι σήμερα ώστε να ολοκληρωθεί και πάλι το αρχείο, όπως είχε διαφυλαχθεί μέσα από τον πόλεμο και τον εμφύλιο».

Και ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών!

Και συνεχίζει ο Λίνος Κουντουράς: «Με τις σκέψεις αυτές, παραχώρησα τα πνευματικά δικαιώματα και το χειρόγραφο προσωπικό του αρχείο με συμβολαιογραφική πράξη στην κα Ευαγγελία Καπετάνου, που φροντίζει με μεγάλη επιτυχία την προβολή τους εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία. Παραμένει όμως το ερώτημα, πού θα διαφυλαχθούν όλα αυτά. Αν ήμασταν στη Γερμανία, όπου με κρατικά χρήματα κάθε σπίτι επώνυμου του παρελθόντος μετατρέπεται σε μουσείο, το πρόβλημα δεν θα υπήρχε. Ακόμα και στην Ουγγαρία είδαμε να διαφυλάσσουν με μεγάλο σεβασμό κάθε παλαιότερο αντικείμενο που βρέθηκε στα χέρια τους και να στέλνουν εκεί τους τουρίστες. Ως και μουσείο χοιροτροφίας ή μουσείο με μερικές φωτογραφικές μηχανές (περισσότερες έχω εγώ προσωπικά) διατηρούν και επιδεικνύουν»…

Αναλύοντας κάθε παράμετρο μέσα από μια μακροσκελή και διεξοδικά λεπτομερή επιστολή (σ.σ. που ευγενικά μας παραχώρησε μαζί με άλλα σπουδαία στοιχεία η κα Καπετάνου και τα οποία θα δημοσιοποιήσουμε χωριστά), ο Λίνος Κουντουράς προτείνει τη δημιουργία ενός χώρου που θα στεγάσει την πολύτιμη κληρονομιά του μεγάλου παιδαγωγού. Ε, όσο τον είδε η Γέρα, άλλο τόσο τον είδαμε εμείς και πολύ περισσότερο οι εναγωνίως αγωνιζόμενοι να διασώσουν το έργο του…

Κλείσαμε τη συνομιλία μας με τη νύφη του Μίλτου Κουντουρά να λέει: «Είναι τόσο πολλά αυτά που μπορεί να καταγραφούν και με συγκινεί το κάθε τι. Σήμερα διάβασα ότι ήταν από τα ιδρυτικά μέλη της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών! Όταν η υπογραφή του είναι μαζί με του Ξενόπουλου, του Ρώτα, του Γρυπάρη και άλλων και είναι ιδρυτικό μέλος –και μάλιστα σε χαλεπούς καιρούς, το 1934 που τον είχαν διώξει πια από την υπηρεσία και ήταν επί ξύλου κρεμάμενος συναισθηματικά- συγκινούμαι πολύ. Διάβασα μάλιστα ότι κάποιο τρόπο έκαναν μια αξιολόγηση όλοι αυτοί, για το αν το κάθε μέλος έχει τα απαραίτητα προσόντα για να μπορεί να λέγεται λογοτέχνης. Είναι τόσο πολλά…», λέει συγκινημένη.

Θα κλείσουμε το κεφάλαιο «Μίλτος Κουντουράς» με την προσεχή δημοσιοποίηση των σπουδαίων στοιχείων που μας παραχώρησε το ζεύγος Κουντουρά-Καπετάνου.

συνεχίζεται

 

Συμμετάσχετε στη συζήτηση

1 Σχόλιο

Σχολίασε

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *